BAGINEN BAGARA. Emakume Artistak: ikusgarritasun(ez)aren logikak

Otsailaren 15ean, Donostiako San Telmo museoa bisitatu genuen, aldi baterako erakusketarako proposamen interesgarri batek erakarrita: “BAGINEN BAGARA. Artista emakumeak: ikusgarritasun(ez)aren logikak”.

San Telmo museoaren proiektuko komisarioak Haizea Barnecilla eta Garazi Ansa dira. Erakusketa San Telmo museoaren proiektu baten parte izanik. Bere bildumako emakumeek egindako lana ikertzen eta dokumentatzen da. Lanean hasi eta gero, Gordailuan dauden eta Gipuzkoako Foru Aldundiarenak diren obretara zabaltzea erabaki zuten. Prozesu horrek guztiak aukera ematen du Gipuzkoan bilduma publikoak nola eraiki diren aztertzeko. Era berean, artistek zer ikuspen izan duten eta zer tratu jaso duten ikertzen da. Azterketa honen harira, Kutxa Fundazioaren obrekin kontatu zuten. Horiekin lehiaketen garrantzia irudika daiteke eta bereziki Gipuzkoako Emakume Pintoreen Lehiaketarena.

Bi urteko lana, aldi baterako erakusketarekin amaitu da. Barnecilla eta Ansak, argi utzi dute, artista emakumeen ehunekoa oso txikia izan dela bildumetan. Gabezia horren zergatia eta hori eragiten duten sustraiak aztertu dituzte. Artearen munduan, museoek funtsezko zeregina izan dutela emakume artisten lanek jasan duten bazterketan edo gutxiespenean, argi uzten dute. Erakusketa honen bidez, emakumeek sortutako funtsen obrak ikusarazi eta balioesten dira. Beste asmo bat da,  emakumeek sortutako artea agerian utziko duten diskurtso eta ikerketa politika berriak, hala nola obrak eskuratzeko eta erakusketetarako argudioak azaltzea.

Artearen Historian, gizonezkoen gehiengoaren egungo diskurtsoa aldatzea lan nekeza eta konplexua da. Emakume artistak une jakin bateko sortzaile eta bizikide gisa, bilakaera artistikoko gainerakoekin partaide gisa sartzeko, beharrezkoa da museoen, kritikaren, enkante-etxeen, arte-merkatuaren, heziketa-proiektuen, analisi kritikoen, bistaratze-politiken eta abarren inplikazioa. Emakume artisten bazterketaren erantzule izan diren museoen eta Artearen Historiako logiken zereginera hurbiltzeko helburua betetzen du erakusketa honek.

Aldi baterako erakusketa baino lehen, hiru hitzaldi aurkeztu dituzte emakumeek museoetan eta artean duten lekuari buruz gogoeta egiteko:

“Emakumeen artisten erakusketak vs erakusketa feministak”; Isabel Tejeda–San Telmo Museoa

Isabel Tejeda, Murtziako Unibertsitateko irakasleak, Espainiako estatuan emakumeak bakarrik protagonista dituzten lehen erakusketetako batzuk aztertzen ditu. Ikuspen iraunkorreko estrategia hau, joan den mendeko 90eko hamarkadatik aurrera tesi feministen diskurtsoak txertatzearekin konparatuko da.

“Emakume artistak eta autoordezkaritzako praktikak XX. mendean”; Patricia Mayayo | STM

Hautatutako kasu batzuen bidez, XX. mendean emakume artistek garatu dituzten irudikapen-estrategiak aztertzen ditu hitzaldi honek. Emakumeentzat, “Niaren eszenaratzea” tresna garrantzitsua izan da artista gisa zuten posizioa baieztatzeko, ezagutuarazten ez zituzten sistema batean, baita bere garaian nagusi ziren genero-eredu batzuk zalantzan jartzeko.

Patricia Mayayo Madrilgo Unibertsitate Autonomoko irakaslea da.

“Emakumeak abangoardien arte-eszenan”; Concha Lomba–San Telmo Museoa

Concha Lomba Zaragozako Unibertsitateko irakaslea da.

Atapuerca 2016ko azaroaren 13an eta 14an

Gure lehen “ihesaldiarekin”, gizakien jatorriari eta eboluzioari buruzko ezagutzak zabaldu nahi izan genituen. Horretarako, asteburu batez Burgosera joan ginen, Giza Eboluzioaren Museoa ikustera eta aparteko balio unibertsaleko Atapuercako aztarnategiak bisitatzera. Giza eboluzioaren inguruko ibilbidea egin genuen, bai biologikoa, bai kulturala. Gure ustez, ezinbestekoa da gizarte ikerketarako, jakitea nondik gatozen eta munduan gure lekua zein den.

Berlin 2017/11/29tik 2017/12/03ra

Hiri kosmopolita honetako museo, kale eta toki enblematikoenak bisitatzeaz gain, Europaren bihotzean gertatzen ari den eraldaketa arkitektoniko eta soziala ikusi ahal izan genuen. Baita ere, nola den elkarbizitza oroimenarekin.

Gogoan dugu Holokaustoaren parkean egin genuen erritoa/performancea, pertsona guztien eskubideekin dugun konpromisoa berresteko.

Oroimenerako egun batzuk izan ziren, eta bertan izan ginenok asko gozatu genuen. Agian, gure elkartearen giza oinarriak bertan finkatu genituen.

Artetako museo etnografikoa (Nafarroa) 2019ko otsailaren 10a

Goñi bailaran ibili ondoren, Iruñeko Erresumako museo etnografikora joan ginen, Artetara (Ollaran). Fantikorena etxe-museoak landa-unibertso batean murgiltzen gaitu, eta Nafarroako herrietan, orain dela ez urte asko, bizitza nolakoa zen erakusten digu. Elur Ulibarrenak azaldu zigun zer nolako garrantzia zuten egunerokoan erabiltzen ziren objektuek eguneroko arazoei aurre egiteko orduan. Mundua goitik behera aldatzen ari da, baina gure kultura landa-gizarteen eta tradiziozko jakintzaren oinordekoa da, eta ongi ezagutzea ona da.